Accueil

KOKO SEK TOUJOU NI DLO !

Madjanie LEPRIX
KOKO SEK TOUJOU NI DLO !

An tan man té ti manmay, Man Ya, gran manman manman-mwen toujou té ka palé di lavi’y kay manman’y. Pres tou lé swè nou té ka bokanté pawol jik kilè-kilè. I té ka transmet nou yonn-dé valè ki té pòtalan pou’y. Ou sé jiré di sé té an lapriyè ! An tet-li, fok nou té pran labitid katjilé. Fok nou té débouya pou two ta pa té maré nou osi.

         Tou lé swè, nou té ka asiz asou planché ti kay an bwa’y la, épi kom sel limiè, ti zizing klèté lalin-lan. Tou sa pou nou tann :

« Manmay, an tan-tala bagay-la té red ! Asiz pou zot fè an ti vwéyaj épi Man Ya.

Lè man té ti manmay, tout manman té ka fè fonfonn lespri-yo travay pou té préparé manjé ba yich-yo. Yo té ni pou konpozé épi sa yo té ka touvé davwa, sak vid pa ka rété doubout ! Yo pa té rich, men yo té sav koko sek toujou ni dlo, kidonk, yo té key toujou touvé an bagay pou nouri/swen ich-yo ».

Lè bonmaten, lè ou vwè yo té pran kafé, té ni sa yo té ka kriyé manjé dékouché.      - Aayayay, asou tet-zot man ka santi zot pa sav sa sa yé !

An jou, tan pou Man Ya té fin pawol-li, Youyout, dènié ti sè-mwen an té ja pasé dèyè nou tout la, é vòlé dé marinad sadin. An ! Mi sé sa Man Ya té rayi a pou-tout-bon ! I pa té ka pran sa pies ! Fok zot té tann li di :

« - Bann i,i,i,i,…sakré ti malélivé ki zot yé !”

Jou-tala, pou Man Ya pa té trapé’y épi ba lapot-la, Youyout chapé-kouri-désann anba fon-an vitman-présé. Adan tout balan’y, i pasé two pré gran madanm-lan kifè pié ti ban’y la krazé, blo ! Adan an bat-zié, Man Ya tonbé boudoum épi tout pwa kò’y lonji atè-a. Éééé manmay, zot pé kwè mwen, madanm-lan, sé té an sakré pies fanm, bien tayé ! Janm-li lévé wotè sa ! Soulié’y pran lavol ! Pannansitan, Dez, Awkanj, Klébè, Klanso, Janita é mwen menm té sézi ! Nou té estébékwé ! Bouton frédi lévé asou nou ! Tjè-nou koumansé bat kon révey Italien ! Man di kò-mwen, mi atjelman Youyout mò ! Asiré pa pétet, Man Ya pé key pran sa ! Gran madanm-lan menhè té adan an bon jou. I ranmasé ti soulié’y, asiz an pa lapot-la é kontinié rakonté ti istwè’y san di mwik! Poulos man té ka di zot :

« - Manjé dékouché-a sé té lèrestan sa nou pa té manjé lavey oswè nou té ka manjé lè maten. An tan-tala, moun té ka manjé osi, dachin krazé épi let, tinen lanmori… Manmay, soup lavey la, kivédi, soup rasi a, menm si i té siri, nou té ka manjé’y !

Ti manmay jòdi jou pa menm lé manjé lè swa sa yo manjé lè midi ! Yo pa menm djè konnet non lédjim péyi-nou ! Asiré pa pétet, yo konnet tout kalté « M C » ki ni ! Big Mc, Mc Chiken, Mc kisasayésa !

Ti manmay té pé alé lékol épi marinad é pen, kontel.  Lè maten, nou té pé manjé fwiyapen é patat woti. Nou té ka gadé let pou piti ti manmay é moun ki té ja ni an bel laj. Nou té pé konté osi asou yonn-dé fwitaj nou té kay ranmasé anba piébwa.

An tan-tala,  gwo moun pa té djè lanmod kon jòdi. Pa té ni loto kon atjelman, nou té ka maché anlo é manjé anlo fwitaj. Pas, nou té liennen épi lanati davwa nou té ka sèvi épi sa i té ka ba nou.

Lè midi kay manman Man Ya.

Lédjim épi pwason séché té ka fè siwawa. Pa té ni frijidè kidonk, nou té ka salé pwéson-nou. Lè nou té alé tiré lasèn, chak moun té ni dwa an kwi pwéson. An riviè, nou té ka pran kribich. Pa djè té ni viann, i té two chè ! Sé lanmori ki té met. Pres chak moun té ka lévé yonn-dé poul, é chak moun té ni an ti dégra. Pa té ni sipèmaché kon jòdi-a, sé dé ti zatrap ki té ni.

         An finisman jounen-an, kivédi lè swè, nou té pé manjé marinad oubien/ouben bwè soup. Sa té pé osi an dité kowosol épi pen. Lè jou ou wè nou té ni let ki té kayé, manman té ka mété sik andidan’y é i té ka ba nou’y. I té ka koulé dlo let kayé a. Sé gran moun-an té ka kriyé dlo-tala “le petit lait ». Ni sa ki té ka bwè’y.

A,a,a,a ! kay manman Man Ya, tan-an té red, men lavi-a té bel ! Asou dènié fraz-tala, dlo toujou té ka koulé an zié vié madanm-lan. Kwè mwen si zot lé, apré ti so’y la, i pa janmen viré palé nou di lavi kay manman’y ankò. Kifè, zafè palé jik kilè-kilè  épi’y té fini !

 

Témwaniaj Man E. SAINTEN, Lanmanten. Sé man M. LEPRIX ki matjé pawol-li. (Désanm 2013)

Pages